Saturday, January 29, 2005
BUSSUMSCHE COURANT mei 1940 - december 1941
__________________________________________________________________
Evacuatie vesting Naarden 14 mei 1940
Bussumsche Courant - Donderdag 16 mei 1940
EVACUATIE - LIEF EN LEED
NAARDEN
In de vesting ziet alles er weer als normaal
uit, de burgerij is weergekeerd, en het leven
gaat zijn gewonen gang. Gisteravond is een
gedeelte van de Motorartillerie, dat bij het
afkondigen van de mobilisatie vertrokken was, in
de Weeshuiskazene weergekeerd. Het was
Dinsdagmiddag een hele consternatie, toen de
Vestingbewoners plotseling geëvacueerd moesten
worden, en met pak en zak vertrekken om in de
buitenwijken van Naarden onderkomen te zoeken.
Tusschen vier en zes uur trok een tragische
stoet over de Beatrixbrug, sjouwende menschen,
kinderen, bepakte fietsen, enkele wagens en
auto's, maar in de buitenwijken stonden de
huizen gastvrij open en iedereen vond een
plaats. Verlaten van burgers, doch geheel bezet
met Nederlandsche militairen, bleef het oude
Naarden achter, men vreesde voor het lot van de
Vesting. Doch slechts enkele uren na het
evacuatiebevel kwam het bericht, dat Nederland
de wapens had neergelegd, en een zucht van
verlichting ontsnapte vele Vestingbewoners, die
alle hoop mochten koesteren, have en goed weer
ongeschonden terug te zien.
En inderdaad is dit het geval geweest. Wel
gingen dien zelfden avond nog wilde geruchten
omtrent het afbranden van huizen (in het
schootsveld), doch bij informatie bleek, dat de
militairen slechts enkele schuurtjes aan de
buitenkant van de vesting vernield hadden, om
beter uitzicht te hebben. Woensdagmorgen (15
Mei) keerde de geheele bevolking dankbaar naar
huis terug en vonden, na korte afwezigheid,
alles keurig terug. De winkels werden weer
geopend, het leven hernam zijn gewonen gang.
Weldra stonden de ramen weer open en speelden de
kinderen langs de straat. Men "buurte" nog een
beetje, vertelde elkaar zijn wedervaren, maar
daarmee was alles voorbij.
Motorartillerie keert terug
Al spoedig deed het gerucht de ronde, dat de
soldaten van het 34ste Reg. Infanterie, die
veertien dagen geleden de kazerne verlieten,
terug zouden keeren. Dit bleek echter niet het
geval te zijn, want het was een deel van de 9e
Reg. Motorartillerie , dat onder commando van
Majoor Vrieswijk, na maandenlange afwezigheid
terug keerde in de vesting. Lang wachtten de
burgers op de straat om de incomste mede te
maken. Ongeveer tweehonderd man, van wie slechts
twee lichtgewond, arriveerden tenslotte. Voor
velen beteekende dit een gelukkig weerzien, en
menige traan van dankbaarheid vloeide. Immers
kwamen de mansschappen terug van de Grebbeberg,
waar zij midden in het vuur gelegen hadden.
Inmiddels is men in Naarden vol belangstelling
voor het lot van het 34ste Reg. Infanterie, dat
twee weken geleden naar de omgeving van
Rotterdam is overgebracht.
In spanning wacht men de berichten af. Wel doen
enkele geruchten de ronde, doch het is, juist in
deze dagen van spanning, ten hoogste zaak, aan
geruchten geen aandacht te schenken, noch te
verspreiden.
_____________________
Bussumsche Courant - Dinsdag 21 mei 1940
NAARDEN
Een drukke Zondag
De Duitse bezetting is aangekomen
NAARDEN . - In den afgeloopen Zondag is het in
de vesting Naarden, waar zich na den oorlog tal
van soldaten van verschillende wapens verzameld
hebben, bijzonder druk geweest.
Ouders, vrouwen en verloofden, die wisten, dat
hij, naar wien aller gedachten uitging, zich
ophield in de vestingstad, kwamen reeds vroeg in
den ochtend naar Naarden om hem te begroeten en
begrijpelijkerwijze speelde zich hierbij
hartroerende toneeltjes af. Tranen van vreugde
werden gestort bij het eerste weerzien !
Zoowel in de straten van Naarden als bij de
kazerne Weeshuis was het bijzonder druk. Hier
groepten de soldaten samen in afwachting of zij
bezoek zouden krijgen.
Vele familieleden kwamen met den trein, anderen
met de fiets en hoe gelukkig waren zij, wanneer
zij hun man of jongen weervonden ...
Allengs zag men hen wandelen in de vredige, door
zonlicht overgoten natuur. Soldaten met het kind
op den arm en daarnaast de gelukkige moeder! Ook
op de Rijksweg zag men vele wielrijders. Velen
hadden lange afstanden afgelegd en kwamen soms
geheel uit Overijssel en Drente op zoek naar
verwanten.
Duitsche bezetting gearriveerd
Zaterdagmorgen is in onze gemeente een Duitse
bezetting gearriveerd. De commandant der troepen
vervoegde zich op het stadhuis bij den
burgemeester, waarna de officieren hun bureau
vestigden in hotel "Bosch van Bredius", terwijl
de onderofficieren en manschappen, zestig in
getal, intrek namen in het landgoed "De Beek",
dat sedert kort verlaten is door de bewoners,
die naar Ned. Oost-Indie vertrokken zijn. Op het
terrein tegenover "Jan Tabak" werden de
veldkeukens geplaatst, terwijl aan de Oude Haven
in de stad een autocolonne is geplaatst. Deze
troepen zullen binnen enkele dagen vertrekken en
door nieuwe worden vervangen.
_________________________
Bussumsche Courant - Donderdag 23 Mei 1940
Is Naarden nu vesting of is zij het niet?
Het gebeurde op den laatsten oorlogsdag stemt
tot nadenken.
Maak van de wallen een ideaal wandelpark
Toen op den ochtend van den eersten Vrijdag in
Juni 1926 in Naarden de inhoud bekend werd van
het Koninklijk besluit van 28 Mei 1926, Stbld.
no 156, waarbij o.m. de vesting Naarden met het
Ronduit, de werken aan de Karnemelksloot en de
vijf batterijen ten zuiden van Naarden als
vestingwerken werden opgeheven, was er een grote
vreugde in de stad Naarden. Het gemeentebestuur
had al zooveel jaren gestreden voor de opheffing
van de knellende bepalingen der Kringenwet van
1853, zoodat het geen verwondering behoefde te
wekken dat de stad in feesttooi werd gezet.
Burgemeester Van Wettum sprak op den avond van
deze jubeldag o.m. de volgende woorden: " In de
snelle ontwikkeling van 't Gooi gedurende de
laatste 25 jaren heeft Naarden slechts een
gering aandeel gehad, geperst als zij zat in het
benauwde enge keurslijf van Vesting- en
Kringenwet. Doch nu zijn hare kluisters
gevallen; alom binnen haar grondgebied zal van
steen mogen gebouwd worden, de waarde der
gronden zal stijgen en het is te verwachten dat
de aanwas der bevolking nu ongehinderd, in
sterke mate zal toenemen."
De Naardensche burgervader heeft - dat bewijzen
de cijfers wel - inderdaad gelijk gekregen. Van
1 Januari 1928 af tot en met 31 December 1939
werden in de gemeente Naarden in totaal 1406
huizen voltooid. Verschillende uitgestrekte
buitenwijken verrezen in den loop der jaren en
Naarden greep de kans om een belangrijk aandeel
te nemen in de ontwikkeling van 't Gooi.
Er is na de opheffing van Naarden als vesting
een heele pennenstrijd gevoerd over de vraag wat
er nu met de wallen zou gebeuren. De een meende
dat alles nu maar bij het oude moest blijven,
een ander wilde "het keurslijf" verwijderen en
de vestingwallen slechten, terwijl een derde in
de wallen een ideale gelegenheid voor villabouw
zag. Veel is er - gelukkig - tot nu toe niet
gewijzigd, vooral ook omdat de vestingwerken in
het bezit van het departement van defensie
bleven en voor elke verandering zijn toestemming
vereischt werd. Zoo kreeg de gemeente
toestemming den Burgemeester Van Wettumweg door
de wallen heen te slaan en dat is de enige
belangrijke wijziging welke in de laatste
veertien jaren is aangebracht.
Wie echter mocht denken dat de vesting als
verdedigingswerk volkomen heeft afgedaan, is in
den laatsten tijd wel tot andere gedachten
gebracht. Onder den drang der omstandigheden is
men er toe overgegaan overal mitrailleersnesten
op de wallen aan te brengen en helaas heeft al
die graverij geen goed gedaan aan het
architectonische schoon der wallen. Maar bepaald
een ontgoocheling was 't, toen op dien
gedenkwaardigen Dinsdag 14 Mei j.l. plotseling
de stad ontruimd moest worden,. De geheele
bevolking werd naar de buitenwijken geëvacueerd,
het gemeentebestuur sloot het raadhuis en zocht
eveneens zijn heil elders in de gemeente en toen
alle burgers de vesting verlaten hadden, liet de
commandant de bruggen ophalen. De vesting was
gereed om den naderende vijand te ontvangen ...
Gelukkig voor de buitenwijkers kwam 't zoover
niet. Enkele uren later legde het Nederlandsche
leger de wapens neer, de vestingbruggen werden
omlaag gelaten en de bewoners van 't stadje
konden hun huizen weer betrekken. Maar wat zou
er gebeurd zijn als de strijd had voortgeduurd
en de commandant had aan zijn voornemen, om de
vesting met hand en tand te verdedigen, gevolg
gegeven?
Wij zullen op die vraag maar niet dieper ingaan,
doch wel wenschen wij op het gebeurde den nadruk
te leggen. De gevaren zijn nu achter den rug,
menschelijkerwijs gesproken behoeven wij tot in
lengte van dagen een herhaling niet te vreezen,
maar toch is 't goed als t.z.t. het
gemeentebestuur van Naarden debetreffende
instanties eens wijst op het Kon. besluit van 28
Mei 1926, Stbld. no. 156
Naarden is geen vesting meer en laat men nu
trachten te bereiken dat in de naaste toekomst
de wallen aan de gemeente worden overgedragen
met het doel er onder voorlichting van bekwame
vakmenschen een ideaal wandelpark van te maken.
Dan zal Naarden een attractie bezitten zooals
wellicht in heel ons land niet is te vinden.
_____________________
Bussumsche Courant - Donderdag 23 Mei 1940
DAGBOEK van een BUSSUMMER
MEERMALEN zijn in de laatste dagen van
oorlogsspanning onze gedachten teruggegaan naar
dien Zaterdag in October, toen onder leiding van
een volijverigen kapitein uit het Naardensche
garnizoen de soldaten in de buitenwijken van
Naarden met kwast en verfpot rondgingen om
honderden huizen, boomen, schuren, ja zelfs het
in aanbouw zijnde Protestante ziekenhuis van een
kruis te voorzien, ten teeken dat bij naderend
oorlogsonheil al deze perceelen onmiddellijk
moesten worden opgeblazen. Deze daad, die later
is gebleken volmaakt onnooodig te zijn geweest,
bracht er zoo den schrik in onder de bewoners,
dat velen zich haasten hals over kop naar
veiliger streken te verhuizen. Naarden werd
berucht: wie ging zich nu vestigen in een plaats
waar je elk oogenblik de kans beliep dat je
woning opgeblazen werd? De oorlog brak uit en
wat bleek nu? Dat men nergens in het land zoo
veilig zat als in het Gooi, dat niet evacueerde
en dat van eenige vijandelijke daad niets heeft
gemerkt. Ongeschonden is onze mooie streek uit
de oorlog te voorschijn getreden en als de
heeren makelaars nog naar een slagzin zoeken
voor hun advertenties in de groote bladen, dan
zouden wij hen in overweging willen geven dezen
te gebruiken: "Vestig u in 't Gooi. Nergens zit
u zo rustig en veilig als hier". Dat die rust ,
zelfs tot in het holst van den nacht, weleens
verstoord wordt door zwaar ronkende motoren van
een vlak over het huis scherend vliegtuig - och,
dat nemen we er graag op den koop toe bij. Dat
went wel op den duur. De heer Ovidus, van wien
wij in den aanvang een spreuk aanhaalden, heeft
eens gezegd: "Wat u hindert, wen u er aan, en
het zal u niet langer hinderen". Waarmee wel is
bewezen, dat er twee duizend jaar geleden ook
zaken waren waren die de mensen konden hinderen.
__________________
Evacuatie is vlot verloopen
Het oordeel van den leider in Noord-Holland
Een evenement was 't voor de bevolking van de
dorpen in het midden en het oosten des lands,
die naar andere deelen van ons land moesten
evacueeren. Het "Hb'd" heeft den leider van de
evacuatie in Noord-Holland, den heer H. de
Bordes, gevraagd hoe een en ander verloopen is
en de heer De Bordes antwoordde: Van alle kanten
krijgen wij te hooren , dat alles vlot is
verloopen en dat beide partijen, gasten en
gastheeren, tevreden zijn over den gang van
zaken.
Er waren, zoo bleek verder uit dit onderhoud,
voorbereidingen getroffen voor het opnemen van
165.000 a 175.000 personen in de onderscheidene
evacuatie-oorden in Noord-Holland. Naar deze
oorden zouden inwoners van een aantal dorpen in
Utrecht en in het Gooi, die met het oog op de
oorlogvoering een gevaarlijke ligging hadden -
dicht bij een stelling of temidden van
ondergeloopen land - overgebracht worden.
De evacuatie van deze dorpen is gedeeltelijk
uitgevoerd. De inwoners van Bussum,
's-Graveland, Naarden, Huizen, Laren, Blaricum
en Weesp zijn thuis gebleven, evenals die van
Hilversum waarvoor ergens in Zuid-Holland
vluchtoorden waren aangewezen. Indien den oorlog
langer had geduurd zouden ook deze plaatsen zijn
ontruimd. Dat dit nog niet was geschied is geen
gebrek in de organisatie, maar een gevolg van
het feit, dat voor die gebieden de urgentie nog
niet in voldoende mate aanwezig was toen het
vuren werd gestaakt.
Hoeveel burgers in het geheele land hun dorpen
hebben moeten verlaten valt nog niet te
overzien; de gebeurtenissen hebben elkander te
snel opgevolgd en liggen nog te dicht achter
ons. Daar de telegraaf- en telefoonverbindingen
nog niet naar alle zijden hersteld zijn is
evenmin een duidelijk overzicht te verkrijgen
hoeveel personen er thans reeds weer in hun
eigen woningen vertoeven. Hun aantal echter
wordt met den dag grooter.
En uit incidenteele berichten en brieven, die er
binnenkomen, blijkt wel dat verreweg de meeste
dorpen volkomen intact en bewoonbaar zijn
gebleven. In een gemeente bleek het nog niet
mogelijk de bewoners onmiddellijk weer toe tye
l;aten, daar er in de straten en velden nog
teveel wapens en munitie verspreid liggen, die
eerst opgeruimd moeten worden.
De overheden en de overheidsdiensten verleenen
alle medewerking voor een snelle terugkeer naar
de eigen woonplaatsen. De Spoorwegen stellen
treinen ter beschikking voor lange afstanden,
bijvoorbeeld voor de Amersfoorters, die in
Alkmaar vertoeven; de autobussen met
geevacueerden beschikken over voldoende benzine.
Ook particulieren verleenen, overal waar dat
mogelijk is, alle medewerking. Zelfs de vloot
van de Zuiderzeevisschers is ingeschakeld voor
het vervoer van de terugkeerende bevolking. Nog
nimmer hebben de botters zulk een taak vervuld.
Nogmaals, alles verloopt vlot. En heel veel, dat
vernield gewaand werd, blijkt nog volkomen gaaf
te zijn, zoo besloot de heer De Bordes zijn
mededeelingen aan het "Hbld".
__________________________________________________________________
BUSSUMSCHE COURANT jaargang 1941
1941.01 - 1941.12
____________________________________________________________
1941.02.09
A.M. de Jong vertelt. (4 kolom) A.M. de Jong de bekende schrijver, die vermoord is in het ’kader’ van de Silbertannen moorden.
1941.02.13
Heemkunde voor de jeugd - iedere Donderdag - door een medewerker onder deskundige leiding van de conservator van het Gooisch Museum den heer W.Rust. ( W. Rust was historicus en heeft boeken en artikelen geschreven over ‘t Gooi) [ Opmerking FdG: De Nazi-partij bevorderde heemkunde en sibbenkunde als onderdeel van hun partij ’ideologie’ - jaren later stonden onderwerpen nog steeds in een slechte reuk.]
1941.02.20
Heemkunde over de Gooische bodem.
1941.02.27
Eerste bewoners van ‘t Gooi.
1941.05.03 De Bussumsche Courant [P.B. 18 R]
Het bewogen leven van de Hofstede Oud Bussem
O.a. over Hinlopen.
1941.03.06
Heemkunde - Er worden dorpen gesticht in ‘t Gooi.
1941.03.13 Donderdag
Heemkunde - Nardincklant doet van zich spreken.
1941 …
Het levend museum I en II. (artikel over Gooisch Museum)
1941.03.1941
Heemkunde - Oorlog in Naerdincklant (2 kolom)
1941.04.10
Heemkunde - Geschiedenis Grote Kerk Naarden (ruim 2 kolom)
1941.04.12
Clinge Doornbos - uitgebreid artikel
1941.04.17
Geschiedenis van Naarden
1941.04.19
ALS MUREN KONDEN SPREKEN. Gooische huizen met een historisch verleden. De kastelen en de klopjes van Blaricum. Artikel met medewerking van A.B. Veldhuis, onderwijzer te Blaricum.
“Verassend is zijn mededeling dat Blaricum in vroeger tijden drie kastelen heft bezeten waar thans geen enkel spoor meer van is te bekennen. Johan Stachouwer, Vrijheer van Schiermonnikoog heeft er een grote bezitting gehad en de plaats, waar deze gestaan heeft, is thans nog bekend als ’Het Slot‘ .
[Opmerking FdG: Stachouwer bezat zowel het Stachouwerhuis als een tijdlang ’t Slot Ruysdael - zie artikelen in het blad Deelgenoot]
---- Naast het postkantoor staat een oud boerderijtje. Het achterhuis is eenige malen gerestaureerd, maar de voorkant is nog steeds hetzelfde als honderden jaren geleden en onze gids weet te vertellen dat de muren van dit voorhuis groote stukken bevatten van de ruïne van het kasteel Stachouwer.
---- ‘Ons winkeltje’ aan de Torenlaan …. De Klopjes waren vrome vrouwtjes, die zich tijdens de vervolgingen van de katholieken, door het houden van religieuze bijeenkomsten, toelegden op de instandhouding van hun leer en , trots de plakkaten van de Staten van Holland en West-Vriesland, dapper voor hun geloof bleven strijden. In het huis, dat eens de plaats van het winkeltje innam, verborgen zij ook niet zelden vervolgde priesters en hielpen deze op hun verdere vlucht.
1941.04.24
Stad en Lande van Gooiland: Over fietspaden. (uitgebreid artikel)
1941.04.24
Oude gebouwen in Naarden: o.a. Jan Tabak.
1941.04.25
Groot artikel met foto over de brand op de buitenplaats KOMMERRUST.
1941.01.01
Geschiedenis van Bussum.
1941.05.03
Dienstregeling van de Gooische Tram.
1941.05.03
Uitgebreid stuk over het landgoed OUD-BUSSEM.
1941.05.08
Geschiedenis van Bussum
1941.06.16
Het wondervrouwtje van Blaricum. (3 kolom)
1941.05.23
Het ontstaan van het tuindorp Keverdijk te Naaren. (2 lange kolommen)
1941.05.24
Heemkunde - Dorpen Laren en Blaricum (ca. 3 kolom)
1941.05.29
Heemkunde - ’s-Graveland (5 kolom)
1941.05.31
Gooisch Museum (uitgebreid artikel)
1941.06.03
Heemkunde - Historie St. Jans Kerkhof
1941.06.12
De veldslag bij de Rotonde te Blaricum ()4 kolom)
[FdG: Huizer jongens bedreigen eigenaar restaurant. Een Huizer jongen wordt doodgeschoten. ]
1941.06.14
Floris Vos
1941.06.19
Van dilligence en trekschuit (2 kolom)
1941.06.21
Tussen Huizen en Oud Valkeveen (2 kolom)
Crailo, woonplaats van Langerhuizen. (Oud burgemeester van Bussum en Huizen) Langerhuizen in 1918 overleden, mogelijk als gevolg van mishandeling door twee inbrekers - veel verhalen over zijn bezit aan schilderijen - museum van Langerhuizen aan het einde van de huidige Museumlaan. (in de buurt van ‘De Trappenberg)
1941.06.26
Geschiedenis over de komst van de Oosterspoorlijn in ‘t Gooi. (2 kolom)
1941.06.28
Langs de Valkeveense Laan ( 1 ½ kolom)
1941.06.28
Van noodkerk tot atelier - Kerklaan, boerderij Rigter (3 kolom)
1941.07.10
Molen van Laren
1941.07.17
In het Bosch van Crailo (2 kolom)
1941.07.26
Over oude boerderijen in Laren. (3 kolom)
1941.08.09
Toon de Jong vertelt over Laren van vroeger. (Toon de Jong was kunstenaar, zie boek Op Laren an.)
1941.08.12
Met vrienden van ‘t Gooi op het Naardermeer (5 kolom)
1941.08.14
De hut van Mie (2 kolom) Zeer bekende geschiedenis)
1941.08.21
De Smid van Naarden uit 1572 (3 kolom)
1941.08.30
Historie van de Vroedschap van Bussum
1941.09.06
De Hamburger Post (Postkoets van Naaren naar Hamburg) 1 ½ kolom)
1941.09.12
Het Land van Mauve. (Laren en Blaricum) 1 ½ kolom.
1941.11.06
Gooisch Museum - Urnen (uit de grafheuvels in ‘t gooi) (3 kolom)
1941.11.07 Gecomb. Gooische Bladen [P.B. 30 l]
Floris Vos wordt 70. (staat al in bestand en map Reünie 1996)
------------------
1941.11.13
Gooisch Museum. - Nogmaals urnen () 1 ½ kolom)
1941.11.15 De Bussumsche Courant 15.11.1941
Floris Vos wordt zeventig
Wanneer iemand den leeftijd der sterken heeft bereikt, dan mogen zijn
verdiensten jegens de gemeenschap, zoo hij die heeft, gereleveerd worden.
Floris Vos, die vrijdag 21 November 1941 dien leeftijd bereikt, heeft vele
verdiensten jegens de gemeenschap; hij stichtte in het Gooi de eerste
modelboerderij , hij vocht voor de erfgooiers en hun rechten, hij porde
slapende ministers wakker, hij bestormde tollen en hielp ze opruimen en
toch ..... men zou bijna kunnen volstaan met zijn naam te vermelden en
niet meer. Want die naam is zoo bekend, en de daden die er aan verbonden
zijn evenzeer, dat alleen de jongste generatie er verder niets van weet.
De ouderen herinneren zich dezen naam zeer goed en in ‘t Gooi kent ieder
den nog levenskrachtigen “baas van Modelboerderij Oud Bussem” met
zijn typische grijzen hoed. Hoe Floris Vos in ‘t Gooi kwam, heeft hij ons
indertijd zelf verteld.
“In 1902 keerde ik naar dit land mijner voorvaderen terug.
Van mijn jongste jaren af had ik veel lust in ontginningen; ik was op het
gymnasium geweest , doch het zittend leven was niets voor mij. We woonden
in Utrecht. Mijn vader wilde dat ik hem in zijn dokterspraktijk kon
opvolgen, althans een academische vorming zou genieten. Maar met een
bezorgd hart zag hij me al op zeer jeugdigen leeftijd naar Hongarije
vertrekken. Na verder nog eenigen tijd in het buitenland te hebben
gezworven, vestigde ik een klein landbouwbedrijf op de Veluwe. Hiervoor
was geen voldoende afzet te vinden en na 10 jaren kwam ik naar ‘t Gooi.
Dat was zooals gezegd in 1902.
Ik had met v. Woensel Kooy het Bosch van Bredius gekocht, om
hier een modelboerderij op te richten. Ook in dien tijd reisde ik veel in
het buitenland. In 1906 was ik adjunct - commissaris - generaal voor
Nederland op de Wereld-tentoonstelling te Milaan. Jan Scholte, de
commissaris- generaal had n.l. groote moeilijkheden gehad en moest nu
iemand hebben met een goed zenuwgestel. Van de Italiaansche regering
kreeg ik het officierskruis in de Kroonorde van Italie, en werd eerelid
van het Museum van Kunsten en Wetenschappen. Ik heb toen voor het
eerst kennis gemaakt met de kleingeestigheid van de Hollandsche
regeeringspersonen. Ik was voorgedragen voor het officierskruis van
de Oranje -Nassau, maar die onderscheiding werd ingehouden, daar
ik niet wilde toegeven aan het ministerieel verlangen, mij uit den
Erfgooiersstrijd terug te trekken.
Ik vond het toen ook niet meer noodig vergunning aan te vragen voor ‘t
aannemen van de Italiaanse orde, hetgeen wettelijk was voorgeschreven. De
heeren zijn er blijkbaar voor teruggeschrokken een rechtsvervolging in te
stellen, hoewel ik de orde bij gelegenheid wel droeg”
Tot zoover Floris Vos over zijn komst in het Gooi.
Oorspronkelijk stamde hij uit Huizen, waar zijn overgrootvader heelmeester
was. Over zijn voorvaderen heeft deze militante erfgooier ons indertijd
nog interessante bijzonderheden verteld. Het teekent den man, die toen hij
voor de erfgooiersrechten vocht, er niet tegen op zag duizend koeien op de
marechaussee af te jagen, als hij vol trots zegt, dat hij van rechtschapen
en eenvoudigen menschen stamt. “Daar ben ik trotscher op op, dan
verwantschap met een of anderen rijken advocaat, die vol streken zit. Ik
begrijp niet, waarom menschen zich zoo uitsloven om familie te zijn van
een hooge oomme - let maar op, van gewone stervelingen zijn ze niet graag
familie - of waarom ze moeite doen hun kinderen vooral deftig te doen
trouwen. Laat ze zorgen, dat de kinderen flink op eigen beenen leeren
staan “.
Als erfgooier
Als erfgooier zijn de daden van Floris Vos berucht en
beroemd geworden en niet eerder eindigde zijn verbeten strijd voor de
rechten der scharende erfgooiers, dan toen in 1912 de Erfgooierswet tot
stand kwam.
Het was in die jaren van strijd, toen de Gooische gemeenten
zich steeds meer land van de oude erfgooiersgemeenschap toe-eigenden;
Floris Vos werd de vurige, onverzettelijke en ook handige leider en dat is
bij tal van gelegenheden gebleken. Het zou waarlijk heel wat ruimte
eischen deze hier weer te geven, de verleiding is te groot, doch er moet
zuinig met het papier worden omgesprongen. Een van de hoogtepunten was wel
het reeds gereleveerde feit van den veldslag tusschen 1000 koeien en de
marechaussee, die de regeering naar de meenten te Blaricum had gezonden.
Het was Floris Vos die, om bloedvergieten tusschen de “regeerings-troepen”
en de erfgooiers te voorkomen, het legertje koeien op de politietroepen
afstuurde; hij heeft er voor in de kerker moeten boeten, doch na 10 jaren
strijd won hij den slag en maakte de Erfgooierswet een einde aan de
openbare verwikkelingen. Floris Vos werd als afgevaardigde van de stad
Naarden in het bestuur van Stad en Lande opgenomen, welke functie hij
later vrijwillig heeft neergelegd.
Als tolbestormer
Als tolbestormer maakte hij zich landelijk nog meer naam dan
als erfgooier. Heel ons land had plezier in dien vurigen kleinen Gooier,
die niet met gepraat, doch met daden van leer trok tegen de volkomen
ouderwetsche verkeersobstakels, waaraan iedereen een hekel had. Zijn
befaamde bestorming van de tol te Muiden werd een keerpunt in de
tollenhistorie; de autoriteiten in Den Haag waren wakker geschut.
Toen Floris Vos in 1929 candidaat werd gesteld voor de Tweede
Kamer, kozen 40.000 Nederlanders den man, dien zij om zijn eigen
voortvarendheid en frischheid van gedachten respecteerden ! Hij deed er
goed werk, maar zijn frissche spontaniteit belette hem een
doorgefourneerden politicus te worden.
Een veelbewogen leven heeft dezen 70-jarige achter de rug. En
eerst de laatste jaren is het rustiger om hem heen geworden. Maar in den
strijd om de erfgooiersrechten is hij een historische figuur, als
tollenbestormer niet minder. Een man van een kranig en pittig karakter,
die moeilijkheden te lijf wist te gaan; een Nederlander in den besten zin
van dit woord. Die men nu eenmaal moet nemen zoo hij is. En dien wij
gaarne vele jaren van goede gezondheid gunnen, al levert hij ons dan ook
niet zooveel copy meer als eertijds !
__________________
Praatje bij het houtvuur met Floris Vos
"Ik betreur 't nog altijd, dat de Erfgooiers een deel van hun bezit voor een
bord linzen aan het Natuurreservaat hebben verkocht. Ik heb groot respect voor
de excellente wijze waarop de heer Luden Stad en Lande leidt, maar ik blijf van
oordeel, dat er geen aanleiding was om ons bezit te verkopen".
[Opmerking FdG: Over Floris Vos, zie:
N.V. MELKERIJ “HOFSTEDE OUD-BUSSEM” Redactie J. Feith, Naarden en copyright 1995 T. Tjebbes, Naarden]
1941.11.20
Gooisch Museum (3 kolom)
1941.11.27
Gooisch Museum - grenspalen (2 kolom)
1941.12.04
Gooisch Museum - Wat oude landkaarten ons leren. ( 2 kolom)
1941.12.11
Gooisch Museum - Koptienden - boekwetweger
1941.12.11 Bussumsche Courant [P.B. 32]
Heemkunde voor jongeren. Rondwandeling door het Gooisch Museum
1941.12.18
Gooisch Museum - weven
1941.12.24
Gooisch Museum
_____________________________________________________________
Opmerking FdG:
In 1940 en 1941 was de papierschaarste nog niet nijpend. De kranten hadden nog het vooroorlogse formaat. De kranten verschenen onder een strenge censuur van de bezetter. Werkelijk en objectief NIEUWS
mocht niet gebracht worden. De krant moest toch volgeschreven worden. Men publiceerde onschuldige feiten en ’goedgekeurde’ historische artikelen. Heemkunde, sibbenkunde … enz. paste in de ideologie van de nazi’s. Jammer genoeg kwamen na de bevrijding deze onderwerpen in een kwaad daglicht te staan.
_______________________________
F.J.J. de Gooijer
Startpagina: http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
Evacuatie vesting Naarden 14 mei 1940
Bussumsche Courant - Donderdag 16 mei 1940
EVACUATIE - LIEF EN LEED
NAARDEN
In de vesting ziet alles er weer als normaal
uit, de burgerij is weergekeerd, en het leven
gaat zijn gewonen gang. Gisteravond is een
gedeelte van de Motorartillerie, dat bij het
afkondigen van de mobilisatie vertrokken was, in
de Weeshuiskazene weergekeerd. Het was
Dinsdagmiddag een hele consternatie, toen de
Vestingbewoners plotseling geëvacueerd moesten
worden, en met pak en zak vertrekken om in de
buitenwijken van Naarden onderkomen te zoeken.
Tusschen vier en zes uur trok een tragische
stoet over de Beatrixbrug, sjouwende menschen,
kinderen, bepakte fietsen, enkele wagens en
auto's, maar in de buitenwijken stonden de
huizen gastvrij open en iedereen vond een
plaats. Verlaten van burgers, doch geheel bezet
met Nederlandsche militairen, bleef het oude
Naarden achter, men vreesde voor het lot van de
Vesting. Doch slechts enkele uren na het
evacuatiebevel kwam het bericht, dat Nederland
de wapens had neergelegd, en een zucht van
verlichting ontsnapte vele Vestingbewoners, die
alle hoop mochten koesteren, have en goed weer
ongeschonden terug te zien.
En inderdaad is dit het geval geweest. Wel
gingen dien zelfden avond nog wilde geruchten
omtrent het afbranden van huizen (in het
schootsveld), doch bij informatie bleek, dat de
militairen slechts enkele schuurtjes aan de
buitenkant van de vesting vernield hadden, om
beter uitzicht te hebben. Woensdagmorgen (15
Mei) keerde de geheele bevolking dankbaar naar
huis terug en vonden, na korte afwezigheid,
alles keurig terug. De winkels werden weer
geopend, het leven hernam zijn gewonen gang.
Weldra stonden de ramen weer open en speelden de
kinderen langs de straat. Men "buurte" nog een
beetje, vertelde elkaar zijn wedervaren, maar
daarmee was alles voorbij.
Motorartillerie keert terug
Al spoedig deed het gerucht de ronde, dat de
soldaten van het 34ste Reg. Infanterie, die
veertien dagen geleden de kazerne verlieten,
terug zouden keeren. Dit bleek echter niet het
geval te zijn, want het was een deel van de 9e
Reg. Motorartillerie , dat onder commando van
Majoor Vrieswijk, na maandenlange afwezigheid
terug keerde in de vesting. Lang wachtten de
burgers op de straat om de incomste mede te
maken. Ongeveer tweehonderd man, van wie slechts
twee lichtgewond, arriveerden tenslotte. Voor
velen beteekende dit een gelukkig weerzien, en
menige traan van dankbaarheid vloeide. Immers
kwamen de mansschappen terug van de Grebbeberg,
waar zij midden in het vuur gelegen hadden.
Inmiddels is men in Naarden vol belangstelling
voor het lot van het 34ste Reg. Infanterie, dat
twee weken geleden naar de omgeving van
Rotterdam is overgebracht.
In spanning wacht men de berichten af. Wel doen
enkele geruchten de ronde, doch het is, juist in
deze dagen van spanning, ten hoogste zaak, aan
geruchten geen aandacht te schenken, noch te
verspreiden.
_____________________
Bussumsche Courant - Dinsdag 21 mei 1940
NAARDEN
Een drukke Zondag
De Duitse bezetting is aangekomen
NAARDEN . - In den afgeloopen Zondag is het in
de vesting Naarden, waar zich na den oorlog tal
van soldaten van verschillende wapens verzameld
hebben, bijzonder druk geweest.
Ouders, vrouwen en verloofden, die wisten, dat
hij, naar wien aller gedachten uitging, zich
ophield in de vestingstad, kwamen reeds vroeg in
den ochtend naar Naarden om hem te begroeten en
begrijpelijkerwijze speelde zich hierbij
hartroerende toneeltjes af. Tranen van vreugde
werden gestort bij het eerste weerzien !
Zoowel in de straten van Naarden als bij de
kazerne Weeshuis was het bijzonder druk. Hier
groepten de soldaten samen in afwachting of zij
bezoek zouden krijgen.
Vele familieleden kwamen met den trein, anderen
met de fiets en hoe gelukkig waren zij, wanneer
zij hun man of jongen weervonden ...
Allengs zag men hen wandelen in de vredige, door
zonlicht overgoten natuur. Soldaten met het kind
op den arm en daarnaast de gelukkige moeder! Ook
op de Rijksweg zag men vele wielrijders. Velen
hadden lange afstanden afgelegd en kwamen soms
geheel uit Overijssel en Drente op zoek naar
verwanten.
Duitsche bezetting gearriveerd
Zaterdagmorgen is in onze gemeente een Duitse
bezetting gearriveerd. De commandant der troepen
vervoegde zich op het stadhuis bij den
burgemeester, waarna de officieren hun bureau
vestigden in hotel "Bosch van Bredius", terwijl
de onderofficieren en manschappen, zestig in
getal, intrek namen in het landgoed "De Beek",
dat sedert kort verlaten is door de bewoners,
die naar Ned. Oost-Indie vertrokken zijn. Op het
terrein tegenover "Jan Tabak" werden de
veldkeukens geplaatst, terwijl aan de Oude Haven
in de stad een autocolonne is geplaatst. Deze
troepen zullen binnen enkele dagen vertrekken en
door nieuwe worden vervangen.
_________________________
Bussumsche Courant - Donderdag 23 Mei 1940
Is Naarden nu vesting of is zij het niet?
Het gebeurde op den laatsten oorlogsdag stemt
tot nadenken.
Maak van de wallen een ideaal wandelpark
Toen op den ochtend van den eersten Vrijdag in
Juni 1926 in Naarden de inhoud bekend werd van
het Koninklijk besluit van 28 Mei 1926, Stbld.
no 156, waarbij o.m. de vesting Naarden met het
Ronduit, de werken aan de Karnemelksloot en de
vijf batterijen ten zuiden van Naarden als
vestingwerken werden opgeheven, was er een grote
vreugde in de stad Naarden. Het gemeentebestuur
had al zooveel jaren gestreden voor de opheffing
van de knellende bepalingen der Kringenwet van
1853, zoodat het geen verwondering behoefde te
wekken dat de stad in feesttooi werd gezet.
Burgemeester Van Wettum sprak op den avond van
deze jubeldag o.m. de volgende woorden: " In de
snelle ontwikkeling van 't Gooi gedurende de
laatste 25 jaren heeft Naarden slechts een
gering aandeel gehad, geperst als zij zat in het
benauwde enge keurslijf van Vesting- en
Kringenwet. Doch nu zijn hare kluisters
gevallen; alom binnen haar grondgebied zal van
steen mogen gebouwd worden, de waarde der
gronden zal stijgen en het is te verwachten dat
de aanwas der bevolking nu ongehinderd, in
sterke mate zal toenemen."
De Naardensche burgervader heeft - dat bewijzen
de cijfers wel - inderdaad gelijk gekregen. Van
1 Januari 1928 af tot en met 31 December 1939
werden in de gemeente Naarden in totaal 1406
huizen voltooid. Verschillende uitgestrekte
buitenwijken verrezen in den loop der jaren en
Naarden greep de kans om een belangrijk aandeel
te nemen in de ontwikkeling van 't Gooi.
Er is na de opheffing van Naarden als vesting
een heele pennenstrijd gevoerd over de vraag wat
er nu met de wallen zou gebeuren. De een meende
dat alles nu maar bij het oude moest blijven,
een ander wilde "het keurslijf" verwijderen en
de vestingwallen slechten, terwijl een derde in
de wallen een ideale gelegenheid voor villabouw
zag. Veel is er - gelukkig - tot nu toe niet
gewijzigd, vooral ook omdat de vestingwerken in
het bezit van het departement van defensie
bleven en voor elke verandering zijn toestemming
vereischt werd. Zoo kreeg de gemeente
toestemming den Burgemeester Van Wettumweg door
de wallen heen te slaan en dat is de enige
belangrijke wijziging welke in de laatste
veertien jaren is aangebracht.
Wie echter mocht denken dat de vesting als
verdedigingswerk volkomen heeft afgedaan, is in
den laatsten tijd wel tot andere gedachten
gebracht. Onder den drang der omstandigheden is
men er toe overgegaan overal mitrailleersnesten
op de wallen aan te brengen en helaas heeft al
die graverij geen goed gedaan aan het
architectonische schoon der wallen. Maar bepaald
een ontgoocheling was 't, toen op dien
gedenkwaardigen Dinsdag 14 Mei j.l. plotseling
de stad ontruimd moest worden,. De geheele
bevolking werd naar de buitenwijken geëvacueerd,
het gemeentebestuur sloot het raadhuis en zocht
eveneens zijn heil elders in de gemeente en toen
alle burgers de vesting verlaten hadden, liet de
commandant de bruggen ophalen. De vesting was
gereed om den naderende vijand te ontvangen ...
Gelukkig voor de buitenwijkers kwam 't zoover
niet. Enkele uren later legde het Nederlandsche
leger de wapens neer, de vestingbruggen werden
omlaag gelaten en de bewoners van 't stadje
konden hun huizen weer betrekken. Maar wat zou
er gebeurd zijn als de strijd had voortgeduurd
en de commandant had aan zijn voornemen, om de
vesting met hand en tand te verdedigen, gevolg
gegeven?
Wij zullen op die vraag maar niet dieper ingaan,
doch wel wenschen wij op het gebeurde den nadruk
te leggen. De gevaren zijn nu achter den rug,
menschelijkerwijs gesproken behoeven wij tot in
lengte van dagen een herhaling niet te vreezen,
maar toch is 't goed als t.z.t. het
gemeentebestuur van Naarden debetreffende
instanties eens wijst op het Kon. besluit van 28
Mei 1926, Stbld. no. 156
Naarden is geen vesting meer en laat men nu
trachten te bereiken dat in de naaste toekomst
de wallen aan de gemeente worden overgedragen
met het doel er onder voorlichting van bekwame
vakmenschen een ideaal wandelpark van te maken.
Dan zal Naarden een attractie bezitten zooals
wellicht in heel ons land niet is te vinden.
_____________________
Bussumsche Courant - Donderdag 23 Mei 1940
DAGBOEK van een BUSSUMMER
MEERMALEN zijn in de laatste dagen van
oorlogsspanning onze gedachten teruggegaan naar
dien Zaterdag in October, toen onder leiding van
een volijverigen kapitein uit het Naardensche
garnizoen de soldaten in de buitenwijken van
Naarden met kwast en verfpot rondgingen om
honderden huizen, boomen, schuren, ja zelfs het
in aanbouw zijnde Protestante ziekenhuis van een
kruis te voorzien, ten teeken dat bij naderend
oorlogsonheil al deze perceelen onmiddellijk
moesten worden opgeblazen. Deze daad, die later
is gebleken volmaakt onnooodig te zijn geweest,
bracht er zoo den schrik in onder de bewoners,
dat velen zich haasten hals over kop naar
veiliger streken te verhuizen. Naarden werd
berucht: wie ging zich nu vestigen in een plaats
waar je elk oogenblik de kans beliep dat je
woning opgeblazen werd? De oorlog brak uit en
wat bleek nu? Dat men nergens in het land zoo
veilig zat als in het Gooi, dat niet evacueerde
en dat van eenige vijandelijke daad niets heeft
gemerkt. Ongeschonden is onze mooie streek uit
de oorlog te voorschijn getreden en als de
heeren makelaars nog naar een slagzin zoeken
voor hun advertenties in de groote bladen, dan
zouden wij hen in overweging willen geven dezen
te gebruiken: "Vestig u in 't Gooi. Nergens zit
u zo rustig en veilig als hier". Dat die rust ,
zelfs tot in het holst van den nacht, weleens
verstoord wordt door zwaar ronkende motoren van
een vlak over het huis scherend vliegtuig - och,
dat nemen we er graag op den koop toe bij. Dat
went wel op den duur. De heer Ovidus, van wien
wij in den aanvang een spreuk aanhaalden, heeft
eens gezegd: "Wat u hindert, wen u er aan, en
het zal u niet langer hinderen". Waarmee wel is
bewezen, dat er twee duizend jaar geleden ook
zaken waren waren die de mensen konden hinderen.
__________________
Evacuatie is vlot verloopen
Het oordeel van den leider in Noord-Holland
Een evenement was 't voor de bevolking van de
dorpen in het midden en het oosten des lands,
die naar andere deelen van ons land moesten
evacueeren. Het "Hb'd" heeft den leider van de
evacuatie in Noord-Holland, den heer H. de
Bordes, gevraagd hoe een en ander verloopen is
en de heer De Bordes antwoordde: Van alle kanten
krijgen wij te hooren , dat alles vlot is
verloopen en dat beide partijen, gasten en
gastheeren, tevreden zijn over den gang van
zaken.
Er waren, zoo bleek verder uit dit onderhoud,
voorbereidingen getroffen voor het opnemen van
165.000 a 175.000 personen in de onderscheidene
evacuatie-oorden in Noord-Holland. Naar deze
oorden zouden inwoners van een aantal dorpen in
Utrecht en in het Gooi, die met het oog op de
oorlogvoering een gevaarlijke ligging hadden -
dicht bij een stelling of temidden van
ondergeloopen land - overgebracht worden.
De evacuatie van deze dorpen is gedeeltelijk
uitgevoerd. De inwoners van Bussum,
's-Graveland, Naarden, Huizen, Laren, Blaricum
en Weesp zijn thuis gebleven, evenals die van
Hilversum waarvoor ergens in Zuid-Holland
vluchtoorden waren aangewezen. Indien den oorlog
langer had geduurd zouden ook deze plaatsen zijn
ontruimd. Dat dit nog niet was geschied is geen
gebrek in de organisatie, maar een gevolg van
het feit, dat voor die gebieden de urgentie nog
niet in voldoende mate aanwezig was toen het
vuren werd gestaakt.
Hoeveel burgers in het geheele land hun dorpen
hebben moeten verlaten valt nog niet te
overzien; de gebeurtenissen hebben elkander te
snel opgevolgd en liggen nog te dicht achter
ons. Daar de telegraaf- en telefoonverbindingen
nog niet naar alle zijden hersteld zijn is
evenmin een duidelijk overzicht te verkrijgen
hoeveel personen er thans reeds weer in hun
eigen woningen vertoeven. Hun aantal echter
wordt met den dag grooter.
En uit incidenteele berichten en brieven, die er
binnenkomen, blijkt wel dat verreweg de meeste
dorpen volkomen intact en bewoonbaar zijn
gebleven. In een gemeente bleek het nog niet
mogelijk de bewoners onmiddellijk weer toe tye
l;aten, daar er in de straten en velden nog
teveel wapens en munitie verspreid liggen, die
eerst opgeruimd moeten worden.
De overheden en de overheidsdiensten verleenen
alle medewerking voor een snelle terugkeer naar
de eigen woonplaatsen. De Spoorwegen stellen
treinen ter beschikking voor lange afstanden,
bijvoorbeeld voor de Amersfoorters, die in
Alkmaar vertoeven; de autobussen met
geevacueerden beschikken over voldoende benzine.
Ook particulieren verleenen, overal waar dat
mogelijk is, alle medewerking. Zelfs de vloot
van de Zuiderzeevisschers is ingeschakeld voor
het vervoer van de terugkeerende bevolking. Nog
nimmer hebben de botters zulk een taak vervuld.
Nogmaals, alles verloopt vlot. En heel veel, dat
vernield gewaand werd, blijkt nog volkomen gaaf
te zijn, zoo besloot de heer De Bordes zijn
mededeelingen aan het "Hbld".
__________________________________________________________________
BUSSUMSCHE COURANT jaargang 1941
1941.01 - 1941.12
____________________________________________________________
1941.02.09
A.M. de Jong vertelt. (4 kolom) A.M. de Jong de bekende schrijver, die vermoord is in het ’kader’ van de Silbertannen moorden.
1941.02.13
Heemkunde voor de jeugd - iedere Donderdag - door een medewerker onder deskundige leiding van de conservator van het Gooisch Museum den heer W.Rust. ( W. Rust was historicus en heeft boeken en artikelen geschreven over ‘t Gooi) [ Opmerking FdG: De Nazi-partij bevorderde heemkunde en sibbenkunde als onderdeel van hun partij ’ideologie’ - jaren later stonden onderwerpen nog steeds in een slechte reuk.]
1941.02.20
Heemkunde over de Gooische bodem.
1941.02.27
Eerste bewoners van ‘t Gooi.
1941.05.03 De Bussumsche Courant [P.B. 18 R]
Het bewogen leven van de Hofstede Oud Bussem
O.a. over Hinlopen.
1941.03.06
Heemkunde - Er worden dorpen gesticht in ‘t Gooi.
1941.03.13 Donderdag
Heemkunde - Nardincklant doet van zich spreken.
1941 …
Het levend museum I en II. (artikel over Gooisch Museum)
1941.03.1941
Heemkunde - Oorlog in Naerdincklant (2 kolom)
1941.04.10
Heemkunde - Geschiedenis Grote Kerk Naarden (ruim 2 kolom)
1941.04.12
Clinge Doornbos - uitgebreid artikel
1941.04.17
Geschiedenis van Naarden
1941.04.19
ALS MUREN KONDEN SPREKEN. Gooische huizen met een historisch verleden. De kastelen en de klopjes van Blaricum. Artikel met medewerking van A.B. Veldhuis, onderwijzer te Blaricum.
“Verassend is zijn mededeling dat Blaricum in vroeger tijden drie kastelen heft bezeten waar thans geen enkel spoor meer van is te bekennen. Johan Stachouwer, Vrijheer van Schiermonnikoog heeft er een grote bezitting gehad en de plaats, waar deze gestaan heeft, is thans nog bekend als ’Het Slot‘ .
[Opmerking FdG: Stachouwer bezat zowel het Stachouwerhuis als een tijdlang ’t Slot Ruysdael - zie artikelen in het blad Deelgenoot]
---- Naast het postkantoor staat een oud boerderijtje. Het achterhuis is eenige malen gerestaureerd, maar de voorkant is nog steeds hetzelfde als honderden jaren geleden en onze gids weet te vertellen dat de muren van dit voorhuis groote stukken bevatten van de ruïne van het kasteel Stachouwer.
---- ‘Ons winkeltje’ aan de Torenlaan …. De Klopjes waren vrome vrouwtjes, die zich tijdens de vervolgingen van de katholieken, door het houden van religieuze bijeenkomsten, toelegden op de instandhouding van hun leer en , trots de plakkaten van de Staten van Holland en West-Vriesland, dapper voor hun geloof bleven strijden. In het huis, dat eens de plaats van het winkeltje innam, verborgen zij ook niet zelden vervolgde priesters en hielpen deze op hun verdere vlucht.
1941.04.24
Stad en Lande van Gooiland: Over fietspaden. (uitgebreid artikel)
1941.04.24
Oude gebouwen in Naarden: o.a. Jan Tabak.
1941.04.25
Groot artikel met foto over de brand op de buitenplaats KOMMERRUST.
1941.01.01
Geschiedenis van Bussum.
1941.05.03
Dienstregeling van de Gooische Tram.
1941.05.03
Uitgebreid stuk over het landgoed OUD-BUSSEM.
1941.05.08
Geschiedenis van Bussum
1941.06.16
Het wondervrouwtje van Blaricum. (3 kolom)
1941.05.23
Het ontstaan van het tuindorp Keverdijk te Naaren. (2 lange kolommen)
1941.05.24
Heemkunde - Dorpen Laren en Blaricum (ca. 3 kolom)
1941.05.29
Heemkunde - ’s-Graveland (5 kolom)
1941.05.31
Gooisch Museum (uitgebreid artikel)
1941.06.03
Heemkunde - Historie St. Jans Kerkhof
1941.06.12
De veldslag bij de Rotonde te Blaricum ()4 kolom)
[FdG: Huizer jongens bedreigen eigenaar restaurant. Een Huizer jongen wordt doodgeschoten. ]
1941.06.14
Floris Vos
1941.06.19
Van dilligence en trekschuit (2 kolom)
1941.06.21
Tussen Huizen en Oud Valkeveen (2 kolom)
Crailo, woonplaats van Langerhuizen. (Oud burgemeester van Bussum en Huizen) Langerhuizen in 1918 overleden, mogelijk als gevolg van mishandeling door twee inbrekers - veel verhalen over zijn bezit aan schilderijen - museum van Langerhuizen aan het einde van de huidige Museumlaan. (in de buurt van ‘De Trappenberg)
1941.06.26
Geschiedenis over de komst van de Oosterspoorlijn in ‘t Gooi. (2 kolom)
1941.06.28
Langs de Valkeveense Laan ( 1 ½ kolom)
1941.06.28
Van noodkerk tot atelier - Kerklaan, boerderij Rigter (3 kolom)
1941.07.10
Molen van Laren
1941.07.17
In het Bosch van Crailo (2 kolom)
1941.07.26
Over oude boerderijen in Laren. (3 kolom)
1941.08.09
Toon de Jong vertelt over Laren van vroeger. (Toon de Jong was kunstenaar, zie boek Op Laren an.)
1941.08.12
Met vrienden van ‘t Gooi op het Naardermeer (5 kolom)
1941.08.14
De hut van Mie (2 kolom) Zeer bekende geschiedenis)
1941.08.21
De Smid van Naarden uit 1572 (3 kolom)
1941.08.30
Historie van de Vroedschap van Bussum
1941.09.06
De Hamburger Post (Postkoets van Naaren naar Hamburg) 1 ½ kolom)
1941.09.12
Het Land van Mauve. (Laren en Blaricum) 1 ½ kolom.
1941.11.06
Gooisch Museum - Urnen (uit de grafheuvels in ‘t gooi) (3 kolom)
1941.11.07 Gecomb. Gooische Bladen [P.B. 30 l]
Floris Vos wordt 70. (staat al in bestand en map Reünie 1996)
------------------
1941.11.13
Gooisch Museum. - Nogmaals urnen () 1 ½ kolom)
1941.11.15 De Bussumsche Courant 15.11.1941
Floris Vos wordt zeventig
Wanneer iemand den leeftijd der sterken heeft bereikt, dan mogen zijn
verdiensten jegens de gemeenschap, zoo hij die heeft, gereleveerd worden.
Floris Vos, die vrijdag 21 November 1941 dien leeftijd bereikt, heeft vele
verdiensten jegens de gemeenschap; hij stichtte in het Gooi de eerste
modelboerderij , hij vocht voor de erfgooiers en hun rechten, hij porde
slapende ministers wakker, hij bestormde tollen en hielp ze opruimen en
toch ..... men zou bijna kunnen volstaan met zijn naam te vermelden en
niet meer. Want die naam is zoo bekend, en de daden die er aan verbonden
zijn evenzeer, dat alleen de jongste generatie er verder niets van weet.
De ouderen herinneren zich dezen naam zeer goed en in ‘t Gooi kent ieder
den nog levenskrachtigen “baas van Modelboerderij Oud Bussem” met
zijn typische grijzen hoed. Hoe Floris Vos in ‘t Gooi kwam, heeft hij ons
indertijd zelf verteld.
“In 1902 keerde ik naar dit land mijner voorvaderen terug.
Van mijn jongste jaren af had ik veel lust in ontginningen; ik was op het
gymnasium geweest , doch het zittend leven was niets voor mij. We woonden
in Utrecht. Mijn vader wilde dat ik hem in zijn dokterspraktijk kon
opvolgen, althans een academische vorming zou genieten. Maar met een
bezorgd hart zag hij me al op zeer jeugdigen leeftijd naar Hongarije
vertrekken. Na verder nog eenigen tijd in het buitenland te hebben
gezworven, vestigde ik een klein landbouwbedrijf op de Veluwe. Hiervoor
was geen voldoende afzet te vinden en na 10 jaren kwam ik naar ‘t Gooi.
Dat was zooals gezegd in 1902.
Ik had met v. Woensel Kooy het Bosch van Bredius gekocht, om
hier een modelboerderij op te richten. Ook in dien tijd reisde ik veel in
het buitenland. In 1906 was ik adjunct - commissaris - generaal voor
Nederland op de Wereld-tentoonstelling te Milaan. Jan Scholte, de
commissaris- generaal had n.l. groote moeilijkheden gehad en moest nu
iemand hebben met een goed zenuwgestel. Van de Italiaansche regering
kreeg ik het officierskruis in de Kroonorde van Italie, en werd eerelid
van het Museum van Kunsten en Wetenschappen. Ik heb toen voor het
eerst kennis gemaakt met de kleingeestigheid van de Hollandsche
regeeringspersonen. Ik was voorgedragen voor het officierskruis van
de Oranje -Nassau, maar die onderscheiding werd ingehouden, daar
ik niet wilde toegeven aan het ministerieel verlangen, mij uit den
Erfgooiersstrijd terug te trekken.
Ik vond het toen ook niet meer noodig vergunning aan te vragen voor ‘t
aannemen van de Italiaanse orde, hetgeen wettelijk was voorgeschreven. De
heeren zijn er blijkbaar voor teruggeschrokken een rechtsvervolging in te
stellen, hoewel ik de orde bij gelegenheid wel droeg”
Tot zoover Floris Vos over zijn komst in het Gooi.
Oorspronkelijk stamde hij uit Huizen, waar zijn overgrootvader heelmeester
was. Over zijn voorvaderen heeft deze militante erfgooier ons indertijd
nog interessante bijzonderheden verteld. Het teekent den man, die toen hij
voor de erfgooiersrechten vocht, er niet tegen op zag duizend koeien op de
marechaussee af te jagen, als hij vol trots zegt, dat hij van rechtschapen
en eenvoudigen menschen stamt. “Daar ben ik trotscher op op, dan
verwantschap met een of anderen rijken advocaat, die vol streken zit. Ik
begrijp niet, waarom menschen zich zoo uitsloven om familie te zijn van
een hooge oomme - let maar op, van gewone stervelingen zijn ze niet graag
familie - of waarom ze moeite doen hun kinderen vooral deftig te doen
trouwen. Laat ze zorgen, dat de kinderen flink op eigen beenen leeren
staan “.
Als erfgooier
Als erfgooier zijn de daden van Floris Vos berucht en
beroemd geworden en niet eerder eindigde zijn verbeten strijd voor de
rechten der scharende erfgooiers, dan toen in 1912 de Erfgooierswet tot
stand kwam.
Het was in die jaren van strijd, toen de Gooische gemeenten
zich steeds meer land van de oude erfgooiersgemeenschap toe-eigenden;
Floris Vos werd de vurige, onverzettelijke en ook handige leider en dat is
bij tal van gelegenheden gebleken. Het zou waarlijk heel wat ruimte
eischen deze hier weer te geven, de verleiding is te groot, doch er moet
zuinig met het papier worden omgesprongen. Een van de hoogtepunten was wel
het reeds gereleveerde feit van den veldslag tusschen 1000 koeien en de
marechaussee, die de regeering naar de meenten te Blaricum had gezonden.
Het was Floris Vos die, om bloedvergieten tusschen de “regeerings-troepen”
en de erfgooiers te voorkomen, het legertje koeien op de politietroepen
afstuurde; hij heeft er voor in de kerker moeten boeten, doch na 10 jaren
strijd won hij den slag en maakte de Erfgooierswet een einde aan de
openbare verwikkelingen. Floris Vos werd als afgevaardigde van de stad
Naarden in het bestuur van Stad en Lande opgenomen, welke functie hij
later vrijwillig heeft neergelegd.
Als tolbestormer
Als tolbestormer maakte hij zich landelijk nog meer naam dan
als erfgooier. Heel ons land had plezier in dien vurigen kleinen Gooier,
die niet met gepraat, doch met daden van leer trok tegen de volkomen
ouderwetsche verkeersobstakels, waaraan iedereen een hekel had. Zijn
befaamde bestorming van de tol te Muiden werd een keerpunt in de
tollenhistorie; de autoriteiten in Den Haag waren wakker geschut.
Toen Floris Vos in 1929 candidaat werd gesteld voor de Tweede
Kamer, kozen 40.000 Nederlanders den man, dien zij om zijn eigen
voortvarendheid en frischheid van gedachten respecteerden ! Hij deed er
goed werk, maar zijn frissche spontaniteit belette hem een
doorgefourneerden politicus te worden.
Een veelbewogen leven heeft dezen 70-jarige achter de rug. En
eerst de laatste jaren is het rustiger om hem heen geworden. Maar in den
strijd om de erfgooiersrechten is hij een historische figuur, als
tollenbestormer niet minder. Een man van een kranig en pittig karakter,
die moeilijkheden te lijf wist te gaan; een Nederlander in den besten zin
van dit woord. Die men nu eenmaal moet nemen zoo hij is. En dien wij
gaarne vele jaren van goede gezondheid gunnen, al levert hij ons dan ook
niet zooveel copy meer als eertijds !
__________________
Praatje bij het houtvuur met Floris Vos
"Ik betreur 't nog altijd, dat de Erfgooiers een deel van hun bezit voor een
bord linzen aan het Natuurreservaat hebben verkocht. Ik heb groot respect voor
de excellente wijze waarop de heer Luden Stad en Lande leidt, maar ik blijf van
oordeel, dat er geen aanleiding was om ons bezit te verkopen".
[Opmerking FdG: Over Floris Vos, zie:
N.V. MELKERIJ “HOFSTEDE OUD-BUSSEM” Redactie J. Feith, Naarden en copyright 1995 T. Tjebbes, Naarden]
1941.11.20
Gooisch Museum (3 kolom)
1941.11.27
Gooisch Museum - grenspalen (2 kolom)
1941.12.04
Gooisch Museum - Wat oude landkaarten ons leren. ( 2 kolom)
1941.12.11
Gooisch Museum - Koptienden - boekwetweger
1941.12.11 Bussumsche Courant [P.B. 32]
Heemkunde voor jongeren. Rondwandeling door het Gooisch Museum
1941.12.18
Gooisch Museum - weven
1941.12.24
Gooisch Museum
_____________________________________________________________
Opmerking FdG:
In 1940 en 1941 was de papierschaarste nog niet nijpend. De kranten hadden nog het vooroorlogse formaat. De kranten verschenen onder een strenge censuur van de bezetter. Werkelijk en objectief NIEUWS
mocht niet gebracht worden. De krant moest toch volgeschreven worden. Men publiceerde onschuldige feiten en ’goedgekeurde’ historische artikelen. Heemkunde, sibbenkunde … enz. paste in de ideologie van de nazi’s. Jammer genoeg kwamen na de bevrijding deze onderwerpen in een kwaad daglicht te staan.
_______________________________
F.J.J. de Gooijer
Startpagina: http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
Labels: Geschiedenis Gooiland en de Erfgooiers
